Miyopi tipleri

Aksiyel, korneal ve lentiküler olmak üzere üç tipi vardır. Aksiyel miyopide gözün ön-arka aksı normalde olması gereken 22-23 mm den daha uzundur; bu en yaygın miyopi tipidir. Diğer tiplerde miyopinin nedeni gözün kırıcı ortamlarının normalden daha fazla kırma gücüne sahip olmasıdır. Korneal myopide kornea dikleşmiş ve kırıcılığı artmıştır. Keratokonüste görülen miyopi buna örnektir. Lentiküler miyopide ise lensin kalınlığı artmış veya kırma indeksi değişmiştir. Kataraktların başlangıç döneminde izlenen miyopi buna en iyi örnektir.

Bir göz hastalığı olarak miyopi

-6.0 dioptriye kadar olan miyoplar “basit miyop” olarak adlandırılırlar ve birlikte bir göz hastalığı veya yapısal bozukluğu bulundurmazlar. Gözün ön-arka aksındaki her  mm lik artış 3.0 dioptrilik myopiye karşılık gelir. Basit myoplarda bu mesafenin artmış olması dışında göz tamamen normaldir. Bu grup için sadece orta yaşlarda artmış glokom riskinden söz edilebilir. Daha yüksek dioptriler “patolojik miyopi” olarak adlandırılır ve göz yapısı, retina ve görme siniri anatomisi bozulmuştur. Patolojik miyopi başta retina yırtıkları olmak üzere pek çok göz hastalığına zemin hazırlar. Görme azlıklarını izleyen myopi de  (deprivasyon miyopisi ) aksiyel-patolojik miyopiye örnektir.

Miyopi kaç yaşında başlar?

Miyopi her yaşta g örülebilir ama en sık görülen tipi 8-12 yaşta başlayan okul miyopisidir. Kategorik olarak hemen daima basit myopidir. Bu çocukların çoğunun bir ya da iki ebeveyninde de aynı yaşlarda başlayan miyopi öyküsü vardır. Yirmili yaşlara kadar ilerlemesini sürdürür ve sonra sabit kalır.  Geç miyopi adı verilen, 16-20 yaşlarda başlayıp orta yaşlara kadar ilerleyen miyopi tipi ise daha yavaş ilerler ve genellikle 2-3 dioptriyi geçmez. Bebeklikte başlayan miyoplar çoğu kez patolojik miyopi haline gelirler.

Miyopi neden ilerler?

Son yıllarda erken okul yıllarında başlayan ve “okul miyopisi” olarak adlandırılan miyopinin neden hızlı progresyon gösterdiği ile ilgili, sayıları yüzbinleri bulan olgularla çok sayıda karşılaştırmalı çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalarda elde edilen bulgular bizi üç önemli sonuca götürmektedir: Birincisi dış ortam fiziksel aktivitesi ne kadar çoksa miyopi ilerlemesi o kadar yavaşlamaktadır. İkincisi, yakın ekran aktivitesi ne kadar fazlaysa ilerleme o kadar hızlanmaktadır. Üçüncü ve belki de en yeni konu ise, ultraviolenin myopi ilerlemesini yavaşlatabileceği konusudur. Elbette ki dış ortam aktivitesi ile güneş ışınlarına maruz kalma birbiriyle ilintili olabilir.

Gece Lensi (ortokeratoloji) ile miyopi ilerlemesi durdurulabilir mi?

Miyopi ilerlemesini neyin tetiklediğini değerlendiren çalışmalar, retina periferine düşen bulanık imajın göz küresinin ön-arka çapını uzatacak bir çeşit hormon salgılattığı, bu uzamanın da aksiyel miyopiyi artırdığını destekleyen sonuçlar vermektedir. Bu noktadan hareketle, gözlük ve kontakt lenslerde periferdeki bulanık imajı ortadan kaldıracak teknolojik yenilikler üzerinde çalışılmaktadır. Gece kullanılan özel tasarım(reverse geometri) kontakt lenslerin erken kullanılmaya başlandığında miyopi ilerlemesini yavaşlatacağını gösteren pek çok ikna edici bilimsel çalışma vardır. Bu lensler gece 6-8 saat kullanıldığında korneayı şekillendirirler ve myopi ilerlemesini engellemekle kalmayıp çocuklara gündüz lenssiz ve gözlüksüz iyi bir görüş sunarlar. En yararlı olduğu yaş grubu 8-12 arası yaşlar olmakla birlikte, geç başlayan myoplarda 18 yaşına kadar bu amaçla kullanılabilirler. Miyopi ilerlemesinin artık durmuş olduğu erişkin yaş grubunda ise, kuruluk ve başka nedenlerle gündüz kontak lens kullanamayan az sayıda hastada uygulanabilirler.

Gece Lensi çocuklarda güvenli bir tedavi seçeceği midir?

Gece lensi aracılığı ile yapılan Ortokeratoloji, zaten 6-12 yaş çocuklar için tasarlanmış bir tedavi yöntemidir. Uygulayan hekimin önerilerine sadık kalındığında, yeni jenerasyon ortokeratoloji lenslerinin yan etki riski yumuşak kontak lenslerden daha düşüktür.

Myopinin laser ile tedavisi

En kestirilebilir sonuçlar 2.0 D -6.0 D aralığında olmak üzere myopi laser ile tedavi edilebilir. Ancak miyopinin ilerlemesi durmuş olmalı, başta glokom ve retina hastalıkları olmak üzere başka bir göz hastalığı olmamalı, kornea kalınlığı belli bir değerin üzerinde olmalıdır. Tüm koşullar sağlansa bile, çok küçük oranda bir hasta grubunda laser ile tedavide görme azalabilir. Daha büyük bir hasta grubunda da gece görüşte bozulma, ışık etrafında haleler görülmesi veya ilerleyici düzensiz myop astigmat gelişebilir.

Hipermetropi

Görüntünün gözler istirahat halindeyken(uzağa bakışta) retinanın arkasında oluştuğu, yakına bakıldığında ise daha da arkaya giderek görmenin iyice bulanıklaştığı kırma kusurudur. İnce kenarlı merceklerle tedavi edilir. Bu hastalarda neden çoğu kez gözün yapısal olarak normalden küçük olmasıdır. Daha çok hayatın ilk yıllarında görülür. Şaşılıkla ve diğer göz hastalıkları ile birlikteliği sık gözlenir. Hipermetrop gözlerin büyük bölümü  7-8 yaşlarında emetrop hale gelir. Yapısal olarak çok küçük gözler, binoküler görmesi olmayan hastalar ve asimetrik hipermetropisi olan hastalar bu kurala uymaz.

Hipermetropi şaşılığa yol açar mı?

6 aydan küçük bebeklerde görülen şaşılığın en sık nedeni hipermetropidir. Bu şaşılık türü akomodatif/refraktif şaşılık olarak adlandırılır. Görüntü retinanın arkasına düştüğünde akomodasyon (uyum) yapılarak göz içi lensinin kırma gücü artırılır ve net görüntü elde edilmeye çalışılır. Ancak uyum refleksine eşlik eden bir başka refleks  konverjans(içe bakma) refleksidir. Böylece gereğinden fazla uyum yapıldığında gözler içe kayar. Bu mekanizma ile erişkinde şaşılık gelişemez çünkü erişkinde uyum rezervi azalmıştır. bebekler ise 10 dioptrinin üzerinde uyum yeteneğine sahiptirler.

Hipermetropi uzak görmeyi de bozar mı?

Hipermetropi hem yakın hem de uzak görmeyi bozar. Ancak çocuklar ve gençlerde uyum yeteneği fazla olduğu için, düşük hipermetroplar genç yaşlarda en azından uzağa bakışta uyum yaparak görüntüyü netleyebilirler. Bu durum yüksek hipermetroplarda geçerli değildir; bu çocuklar hiç bir mesafeyi net göremezler. Çocukluklarında hipermetropisi olan hastaların çoğu 30’lu yaşlardan itibaren önce yakını sonra da uzağı gözlüksüz görememeye başlarlar.

Hipermetropi neden tembelliğine yol açar?

Hipermetropide hastalar, hiç bir mesafede net görmeleri olmadığı için sıklıkla göz tembelliği geliştirebilirler. Aynı şey anizometropik hipermetropide de geçerlidir; düşük hipermetrop gözü net gördürecek kadar uyum yapılır ve beyin bir anlamda diğer gözün görmesinden vazgeçer. Bu çocuklarda tembellik kaçınılmazdır.

Astigmat

Astigmatizma noktasızlık demektir. Işık demeti astigmatik bir gözün retinasında tek bir noktada odak oluşturamaz; birbirinden ayrı iki çizgide birleşir. Kırma kusuru olan hastaların yarıya yakınında astigmat vardır. Bulunduğu aksa göre değişmekle birlikte, kabaca 0.50 dioptrinin altındaki astigmatlar sferik camlarla yeterli görmeye sahip olabilirler.  Yatay akstaki astigmatlar(kurala uygun astigmatizma),dikey akstakilerden daha kolay tolere edilirler.  Oblik astigmatlar ise çok küçük numaralarda bile görmeyi olumsuz etkilerler.

Astigmat belirtileri nelerdir?

Dik açıları dar ya da geniş görmek, ekranların bir ya da iki köşesini uzamış görmek, yerde aslında orada olmayan çukur ve yükseltiler görmek en sık astigmat belirtileridir. Astigmatizma görme bulanıklığı dışında, baş ağrısı, gözlerde yorgunluk, ışığa karşı hassasiyet ve gözleri kısarak bakma gibi şikayetlere de yol açabilir.

Presbiyopi

Yaşa bağlı yakın görme bozukluğu

Yaşa bağlı yakını görememe 43-46 yaşlarında hemen her insanın deneyimlemeye başladığı bir kırma kusurudur. Yakına uyum yapma yeteneği, aslında henüz çok gençken azalmaya başlar. Ama uyum rezervi +4.0 dioptrinin altına düşmedikçe yakın aktivitelerimizde bunu hissetmeyiz. Çok ince işler yapan ve okuma yazma mesafesinden(ort 40 cm) daha yakın çalışmak zorunda olanlar bu yakınmaları daha erken fark edebilirler. Örneğin saat tamircileri, mücevher yapımcıları, elektrik teknisyenleri yakın görmelerinin eskiye göre azaldığını 40 yaşlarında fark ederler.  İlerleyen yıllarda yakınmalar artar ve artık gözlük yardımı olmadan yakın aktivite imkansız hale gelir. Yakın gözlükleri, multifokal gözlükler, multifokal kontakt lensler en bilindik düzeltme yöntemleridir. Ancak her hasta için görme ihtiyaçlarının da, çözümlerin de farklı olduğunu unutmamak gerekir.